DRUKUJ

 

"Żołnierze imperium japońskiego" Robert Edgerton

Publikacja:

 04-02-16

Autor:

 PMG
Do niedawna zachowanie wojsk japońskich w czasie wojen dwudziestego wieku było w naszym kraju ukazywane w dość jednostronny sposób. Powszechnie dostępne publikacje, które mówiły o walkach na Pacyfiku, skupiały się głównie na okresie II wojny światowej, pomijając praktycznie okres wojen w Chinach i pierwszą wojnę światową. Kilka publikacji jeszcze z czasów komunizmu mówiło o bitwie pod Cuszimą. W ostatnim czasie pojawiła się jednak pozycja, która bardzo szczegółowo i kompetentnie opisuje udział żołnierzy japońskich w wojnach od powstania bokserów w 1900 roku do walk w czasie II wojny światowej. Jest to książka "Żołnierze imperium japońskiego" Roberta Edgertona wydana przez wydawnictwo Bellona.
Książka rozpoczyna się skróconym opisem historii nowożytnej Japonii. Autor opisał w znakomity sposób wydarzenia w Japonii od 1274 roku ( walk z Mongołami i Koreańczykami ) przez pierwsze spotkania z Europejczykami ( lata 1542 i późniejsze ), walki klanów toczące się do XVI wieku, próby zaatakowania kontynentu przez Japończyków w 1598, słynna izolacja Japonii w latach 1635 -1854. Opisane zostały także wojny opiumowe i walki, które toczyły na terenie Chin Anglia, Rosja i Francja.
Autor w oddzielnych rozdziałach opisuje każdy większy konflikt wojskowy w jakim brała udział Japonia w pierwszej połowie XX wieku. Pierwszym z nich jest powstanie bokserów, w którym świat zaczął dopiero poznawać zachowanie żołnierzy japońskich w czasie wojny. Pogardzani na początku przez Rosjan, Brytyjczyków i Francuzów Azjaci okazali się bardzo dobrymi wojskowymi, którzy o wiele lepiej odnosili się do ludności cywilnej niż armie państw europejskich. Szacunek, jaki wtedy zdobyli, wzrósł jeszcze bardziej po serii konfliktów z Rosją zakończonych zajęciem Port Arthur i bitwie pod Cuszimą, która zakończyła się olbrzymią porażką floty rosyjskiej. Autor na podstawie wielu źródeł zachodnich udowadnia dzielność i szlachetność Japończyków, stawianych wtedy przez niezależnych obserwatorów na wzór całemu światu.
Kolejnym ważnym konfliktem w jakim wzięła udział Japonia była I wojna światowa. Wzięła ona przede wszystkim ze względu na tereny jakie zostały przyznane Niemcom po konfliktach w Chinach. Pragnęła ona rozszerzyć swoje tereny kosztem cesarskich Niemiec. I znów wykazali się wielką odwagą i humanitaryzmem wobec pokonanych Europejczyków, zapewniając im wygodne warunki do czasu zakończenia wojny.
W latach dwudziestych XX wieku ogarnął Japonię kryzys spowodowany wielkimi wydatkami na utrzymanie armii. W społeczeństwie występowały głębokie podziały. Sytuacja prostych ludzi pogarszała się również przez trzęsienia ziemi i przeludnienie. Na takim gruncie ( podobnym do sytuacji Niemiec po I wojnie światowej ) militaryści łatwo zdobyli miano " prawdziwych patriotów". W 1931 roku Japonia zdobyła Mandżurię, po czym najechała północne Chiny. Wdała się w ten sposób w wyniszczającą wojnę, którą kontynuowała do końca II wojny światowej. Dopuszczała się tam strasznych okrucieństw, czego przykładem może być m. in. masakra w Nankinie w 1937 roku i stosowanie broni biologicznej i chemicznej w walce. W wojnach tych duch armii japońskiej zmienił się. Już nie była tak humanitarna jak jeszcze dziesięć lat wcześniej. Dopuszczano się zbrodni, ale ze względu na mało interesujący Europejczyków teren te działania nie są powszechnie znane.
Po kilku konfliktach granicznych ze Związkiem Radzieckim zakończonych klęskami Japonii, przywódcy Nipponu po rozważeniu sytuacji panującej na świecie ( m. in. wojna Anglii z Niemcami w Europie oraz zajęcie przez Niemcy Holandii i Francji) postanowili zaatakować USA. Okres walk japońsko - alianckich w czasie II wojny światowej w książce został potraktowany po macoszemu. Opisano wiele sytuacji, w których żołnierze japońscy wykazali się odwagą lub okrucieństwem, ale w stosunku do poprzednich konfliktów ten został potraktowany skrótowo. Trzeba jednak przyznać, iż autor opisał sytuacje nieznanie ogółowi i dobrze udokumentowane.
Ostatni rozdział książki ( Od rycerza do oprawy) to głęboka analiza przyczynowo - skutkowa konfliktów wojskowych, sytuacji wewnętrznej, wpływu cenzury i odmienności kulturowej, a także poczucia niższości, jaki panowało w ówczesnym czasie w społeczeństwie japońskim. Autor analizuje wpływ religii i kodeksu bushdio oraz czynniki zewnętrzne, które wpłynęły na tak diametralną zmianę postępowania armii japońskiej.
W epilogu autor opisuję historię Japonii po II wojnie światowej oraz zastanawia się, jaka może być przyszłość jej armii. Wiadomo, że była ona używana przez ONZ w Kambodży ( do rozminowywania terenów ) przez co wydawać się może, iż pójdzie ona w ślady swoich przodków z początku wieków. Niestety fakt, iż Nippon jest drugim po USA państwem wydającym najwięcej na wojsko nie nastraja optymistycznie. Może bowiem dojść do sytuacji, w której Japonia będzie próbowała zając pozycję USA w Azji.
Książka "Żołnierze imperium japońskiego" Roberta Edgertona to znakomity przykład jak należy pisać książki historyczne. Po gruntownej analizie źródeł japońskich i zachodnich autor wysnuwa wnioski, z którymi czytelnik na podstawie podanych informacji może skonfrontować swoje własne twierdzenia. Bardzo dobrze opracowana pod względem merytorycznym książka pomimo kilku wpadek korektorskich ( literówki itp. ) jest dobrym przykładem dla wielu autorów.

Data:

 luty 2003

Podpis:

 PMG

http://www.opowiadania.pl/main.php?id=showitem&item=5215

 

Powyższy tekst został opublikowany w serwisie opowiadania.pl.
Prawa autorskie do treści należą do ich twórcy. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Szczegóły na stronie opowiadania.pl