Krótka rozprawa o ojcu alchemii

Początek1 / 1

Ostatnio popełniłem krótki artykuł o genezie alchemii i w kilku niemalże słowach udowodniłem, że nasza europejska, zacofana i jakże średniowieczna ALCHEMIA oraz arabska AL.-KIMJA, to jest samo. Tylko z tą drobną różnicą, że arabowie byli prekursorami alchemii doprowadzając ją w krótkim czasie do rozkwitu. Oczywiście podobnie jak w naszym, w świecie arabskim także się zdarzały prześladowania filozofów – eksperymentatorów. W dużej mierze zależało to od rejonu – ponieważ świat arabski był tak naprawdę podzielony pomiędzy kilka dynastii panujących, przy czym strefy wpływów zmieniały się bardzo dynamicznie, sami zaś władcy zmieniali się na tronach jeszcze szybciej.

Spośród wielu znakomitych arabskich uczonych, wyróżnia się jedno jedyne nazwisko: Jabir ibn Hajjam, i muszę przyznać, że zasłużył on sobie na miano ojca alchemii w stu procentach. JABIR IBN HAJJAM ABU MUSA AL-AZDI AL-KUFI, bo tak brzmi jego pełne nazwisko (Jabir z Musy syn Hajjama, uczeń szkoły w Kufie), był jednym z największych twórców podstaw chemii eksperymentalnej. Według arabskiego pisarza Ibn Nadima (X wiek), który spisał najstarszą nam znaną biografię Jabira ibn Hajjama, ten wielki uczony istniał rzeczywiście. Wg biografii rozwinął on swoją działalność około roku 750, czyli już po okresie intensywnej islamizacji świata arabskiego (koniec VII wieku), niestety, nie posiadamy jakichkolwiek innych danych dotyczących jego życia. Wiemy tylko tyle, że pracował jako lekarz w Kufie, gdzie ukończył szkołę słynną z tego, że posiadała ona najlepszy na świecie wydział kaligrafii i opracowała własny rodzaj pisma arabskiego, nazywany dzisiaj kuficznym. A wiedzeć należy, że Kufa słynęła we wczesnym okresie historii islamsko – arabskiej jako ośrodek kultury i nauki. Według niesprawdzonych informacji sam Jabir był uczniem siódmego imama i był związany z religijną sektą islamską szyitów ismailitów. Ponieważ to właśnie alchemia stała się jego pasją, szybko zdobył w niej pierwszą pozycję w świecie arabskim oraz dał podwaliny pod średniowieczną alchemię europejską. Przypisuje się mu autorstwo kilkuset ksiąg traktujących nie tylko o alchemii, ale raczej ciężko będzie ustalić rzeczywiste autorstwo tych wszystkich dzieł, stanowiących prawie całość ówczesnej dostępnej nauki. Wokół osoby Jabira urosła legenda, najbardziej rozpowszechniona na arabskim Wschodzie oraz w średniowiecznej Europie, gdzie zasłynął jako GEBER.

Najważniejszym kluczem do poznania całokształtu spuścizny Jabira oraz wszystkich przypisywanych mu dzieł jest „Księga-Katalog” (Kitab al-Fihrist) autorstwa Ibn Nadima. Wszelkie informacje podane przez autora uzupełniają arabskie rękopisy oraz noty biograficzne zawarte w pismach samego Jabira, co pomaga w odtworzeniu corpusu dzieł przypisywanych temu uczonemu. Do chwili obecnej udało się ustalić, że do corpusu można śmiało zaliczyć 112 traktatów i rozpraw dotyczących alchemii, 70 opracowań dotyczących rozwoju doktryny alchemicznej, 144 „Księgi Równowagi”…