Filozofia · 9 min czytania
Maszyna losująca
Bezpłatny fragment · pierwsze 50%
Początek1 / 3
Pierwszy raz zobaczył maszynę do totolotka z bliska w ciszy. Bez światła kamer, bez sztucznego dymu, bez prowadzącego, który modulował głos jak kapłan przed ogłoszeniem wyroku. Stała po prostu w magazynie telewizji – szklana kula na metalowej podstawie, wyłączona, zmatowiała lekko od kurzu.
– Ładna, co? – zapytał technik, przechodząc obok z kartonem kabli. – Jak nie ma programu, wygląda jak zwykłe akwarium dla piłeczek.
Olek uśmiechnął się krótko.
Pracował w stacji od pół roku jako ktoś pomiędzy „od grafiki” a „od wszystkiego, co jest na komputerze”. Projektował animacje wejścia programu, poprawiał napisy, czasem biegał po kawę. Tego dnia przydzielili go do zrobienia nowej oprawy do wieczornego losowania.
Został po godzinach, bo chciał spokojnie obejrzeć maszynę. Nie dlatego, że fascynowała go gra o miliony. Fascynowało go coś zupełnie innego.
Dotknął chłodnego szkła.
Wyobraził sobie, jak w środku skaczą białe kulki, jak powietrze miota nimi jak chaotyczną chmurą atomów. Milion ludzi przed telewizorami czeka na sekwencję liczb, która będzie dla nich wszystkim albo niczym. Wzór bez wzoru. Porządek bez reguły – a raczej z regułą tak prostą, że nikt jej nie zauważa: każdy numer ma równe szanse.
– W teorii – mruknął sam do siebie.
Część 22 / 3
Od kilku lat męczył go ten sam rodzaj myśli: że żyje w świecie, w którym wszyscy mówią o „przypadku”, ale wszystko aż krzyczy od powtarzających się wzorów. Galaktyki kręcą się jak wiry w wodzie. Gałęzie drzew rozgałęziają się jak sieci neuronów. Naczynia krwionośne mapują się jak rzeki widziane z orbity. Kod genetyczny przypomina szyfr, który ktoś uporczywie próbuje zamknąć w czterech literach.
A oni w telewizji robią program, w którym mówią: „los decyduje”. Czy naprawdę?
Wieczorem studio ożyło. Światła, kamery, publiczność, prowadzący ze swoim znudzonym uśmiechem. Olek siedział w reżyserce, słuchawki na uszach. Przed nim trzy monitory: podgląd na żywo, grafika z numerami, okno programu do animacji.
– I już za chwilę… – mówił prowadzący. – Maszyna losująca rozpocznie losowanie!
Technik wcisnął guzik. W kuli zamruczał wentylator. Kulki skoczyły, poderwane strumieniem powietrza. Kamera zrobiła zbliżenie, realizator dał sygnał na przejście, a Olek kliknął „Start” na swojej animacji. Numery zaczęły wyskakiwać po kolei: 7, 13, 21, 32…
– Widzisz to? – szepnął sam do siebie. – Widzisz analogię?
Miał na myśli wszechświat, ale oczywiście wszechświat nic nie odpowiadał.
Po pracy wrócił do wynajmowanego mieszkania w starym bloku. Ściany były takie same jak w innych mieszkaniach tej klatki, po prostu przesunięte o kilka metrów. Losowanie architektoniczne: panie w kwiaciastych sukienkach, telewizor grający zbyt głośno, nastolatek trzaskający drzwiami, ktoś wiesza pranie, ktoś klnie na sąsiada.
Część 33 / 3
Olek wstawił wodę na herbatę i włączył laptopa. Na pulpicie czekał jego prawdziwy, tajemniczy projekt. Plik o surowej nazwie kod_genetyczny_topologia_v14. Gdy go otwierał, ekran wypełniał się nie telewizyjnymi animacjami, a gęstwiną obcych wzorów, równań i filozoficznych rozważań o ukrytej architekturze życia.
Nie był biologiem. Nie był fizykiem. Był kimś, kto lubi widzieć podobieństwa.
W pliku miał dziwną hybrydę matematyki, metafizyki i fantazji. Pisał w nim o tym, że przestrzeń kodonów – tych trójek liter w DNA – można traktować jak torus, zwiniętą strukturę, po której można się poruszać jak po planszy gry. Że wzory degeneracji kodu nie są przypadkowe, że niosą ze sobą fizyczną informację o sztywności cząsteczek tRNA, że gdzieś tam w częstotliwościach drgań tych małych, pokręconych struktur ukryty jest rodzaj „biologicznej muzyki”.
„Maszyna losująca DNA” – tak nazwał jedno z podrozdziałów.
Kiedyś śmiał się z samego siebie: facet od animacji, który próbuje pisać preprinty z biofizyki. Ale im dłużej się temu przyglądał, tym bardziej czuł, że coś tu jest. Nie konkretny model – może nawet nie policzy tego nigdy dobrze – ale analogia.
Maszyna losująca liczby dla graczy. Maszyna losująca mutacje dla życia. Maszyna losująca galaktyki w przestrzeni, gdzie fluktuacje kwantowe są pierwszym rzutem kośćmi.
I gdzieś pośrodku tego wszystkiego – on. Facet, który potrafi jedynie powiedzieć: „to jest trochę jak tamto”. I może właśnie to jest istotne.
Nie zasnął długo. Obudził go dźwięk…