Godność godności nierówna

Początek1 / 1

Każdy człowiek ma priorytety, wartości, o które walczy i których przestrzega, przywileje, które zdają się być oczywistością i którymi nie zaprząta sobie na co dzień głowy, korzystając z nich zarazem nieustannie. Takimi atrybutami są wolność, w każdym swoim wymiarze, prawo do życia, godność.

Przeszłość uczy nas jednak, że nic nie jest oczywiste i pewne, że nie wszystko co zasługuje na najwyższy szacunek cieszy się choćby akceptacją, dlatego tak ważna jest pokora i właściwie dobrana hierarchia ważności. Wszystkie trzy przywileje wymienione wyżej łączą się ze sobą nierozerwalnie, skupmy się jednak na godności. Jej niepowtarzalna wartość bowiem, od czasów najdawniejszych jest postulowana, wysławiana i od równie dawna bagatelizowana, niejednokrotnie wzgardzona.

O godności, zwłaszcza swojej własnej, lubią dziś krzyczeć tłumy i jednostki. Każda krzywo pojmowana niesprawiedliwość jakiej doświadczą jest idealnym powodem do świętego oburzenia. Odgrażają się przy tym palcem i zapewniają, że nie dadzą sobie dmuchać w kaszę. Takie zachowanie niesie za sobą tragiczne skutki. Trudno jest bowiem respektować manifesty tego typu, gdyż są wyolbrzymione, pretensjonalne i wszechobecne. Obok jednak, za jazgotem utartych frazesów, niewielka grupa ludzi, których warto wysłuchać nie znajduje sposobu, aby dojść do głosu, aby unaocznić problemy o których należy mówić i które nie znikną wraz z kolejnym dniem. Jak usłyszeć takich ludzi?

O godności mówiło się zawsze – i co ciekawe - nie przez jej istotność i ponad-wymiarowość, a przez potrzebę przypominania o tych jej cechach. Wróćmy do XX wieku, przecież to tak niedaleko, wystarczy otworzyć album ze zdjęciami mamy na pierwszych stronach, wystarczy włączyć radio i chwilę poczekać by usłyszeć Beatlesów czy Annę Jantar. To jest wiek, w którym godność ludzka zostaje wystawiona na okrutną próbę, być może największą w dziejach. Jest to okres dwu wojen światowych, komunizmu w Polsce, bezprecedensowego terroru i zbrodni przeciwko ludzkości. Literaci, z woli wyrażenia swoich uczuć, emocji i żalów, a także z pewnej powinności jaką przyszło im spełnić, wzywają do uświadomienia sobie rzeczy, które powinny być dla każdego człowieka oczywiste i naturalne.

I tak w Medalionach Zofii Nałkowskiej czytamy o kobiecie, której przyszło zmierzyć się z wojną i która wyskoczywszy z jadącego pociągu umiera powoli w trawie, błocie, chłodzie, przez parę dni, tuż obok czyjegoś świecącego się w oknie światła. Ona wie, że jej miejsce w tych czasach i na tych zasadach sytuuje się w przydrożnej kałuży na skraju ciemnego lasu.