Wianki

Pierwsze 50%

Wiła wianki i wrzucała je do falującej wody. Wiła wianki i wrzucała je do wooodyyyy! Kilkanaście dziewczęcych głosów zjednoczonych w kakofonii, którą tylko one mogły uważać za śpiew, zawodziło kolejne akordy jarmarcznej piosenki, równocześnie wrzucając w fale nurtu rzeki, niezgrabne jak one same, sploty kwiecia. Zmierzchało. Baśka przystanęła, by obserwować zjawisko. Panny z poświęceniem godnym lepszej sprawy zaplatały i wyrzucały wieńce z lekko przywiędłych ziół i kwiatów. W każdym usiłowały umieścić zapaloną świecę, jednak większość źle umocowanych światełek tonęła w odmętach po kilku metrach przebytej drogi, a i samo kwiecie, najpierw przywiędłe w południowym skwarze, a potem gwałtownie nasiąknięte wodą, prędzej czy później zaczynało tonąć. Inne wianki, nie dość mocno uwite rozpadały się, pozostając tylko pojedynczymi gałązkami różnorakiego ziela. Nie wróżyło to dobrze puszczającym, jakby już sama aparycja dziewcząt nie była wystarczająco złą wróżbą. Widocznie to miejsce przy korycie rzeki było przeznaczone dla brzydkich i starych panien. Sama przestrzeń była również nieatrakcyjna. Lekko błotnisty brzeg porastało gęste, ostre sitowie i pożółkła trawa. Widnokrąg zasłaniały powyginane wierzby, których korzenie wchodzące w rzekę powodowały, że mulista woda płynęła ospale, rozlewając się przy brzegach w cuchnące kałuże. Przynajmniej całość oglądanego krajobrazu stanowiła spójną kompozycję. Baśkę zastanowiło nie tylko nietypowe, jak na ten obrzęd miejsce, ale i pora. Wszak najczęściej rozśpiewane dziewczęta rzucały wianki na wodę z pięknych, piaszczystych, lub trawiastych brzegów, ciemną nocą, gdy podnieceni ogniem i miodem młodzieńcy nabierali i ochoty i odwagi by wyławiać je z nurtu, co z kolei dla puszczających było wróżbą szybkiego zamęścia. Często już tej samej nocy następowało przypieczętowanie paktów między puszczającą a wyławiającym, przy czym nikt nie miał tu na myśli przysiąg, czy spisywania umów. Tymczasem dopiero zmierzchało i jeszcze żadne z ognisk kupalnych nie płonęły. Dodatkowo, nawet przy użyciu wyjątkowo dużych pokładów fantazji, trudno było sobie wyobrazić chłopca przedzierającego się przez chaszcze, a potem brodzącego po pas w mule tylko po to, by wyciągnąć z mętnego nurtu smętne gałązki. Jak wiadomo, wszelka chęć do poświęceń w imię miłości, ma swoją granicę, a mętne bagno pełne pijawek, stanowi jej linię demarkacyjną. Do wsi pozostał jeszcze kawałek drogi. Baśka ruszyła więc żywiej. Chciała dotrzeć do zabudowań, zanim noc całkiem owładnie ziemię, a ludność, zgodnie z wielowiekową tradycją ruszy świętować dzień, gdy bóg słońca panuje najdłużej, i zanim chwilowa nabożna cześć ustąpi miejsca panującej dużo dłużej szalonej radości, podsycanej pitnym miodem, by ostatecznie zamanifestować się w jakże wymownym ludowym śpiewie w stylu „ Laska maga ma na końcu gałkę”. Oczywistym nawet dla bogów było wszak, że nabożna cześć wymaga wielkiego skupienia umysłu, skutkującego silnym zmęczeniem i bólem głowy, podczas gdy szalona radość jest niemal pierwotnym instynktem i nie potrzeba specjalnych pokładów energii, by ją podtrzymać. Co prawda efekt końcowy jednego i drugiego jest taki sam, ale ludziom jakoś lepiej się go znosi po długotrwałej zabawie. Dotarła do wioski, gdy ognie już płonęły. Żercy skończyli obrzędy a miód, którego nie poświęcono bogom, krążył wśród ludności. Szczerze powiedziawszy, bogowie musieli zadowolić się zaledwie niewielkim ułamkiem napitku. Jednak wierni wynagradzali im to chóralnymi śpiewami do białego rana. Faktem było, że gdy zapłonie trzeci ogień tej nocy, większość uczestników zobaczy go jako świetlistą smugę, w dodatku obserwowaną jednym okiem. Wszak miód w odpowiednich ilościach źle wpływa na zborność gałek ocznych, ale za to doskonale otwiera umysł na sacrum! Baśka podeszła do smętnego młodzieńca, trzymającego się na uboczu i wpatrującego się melancholijnym wzrokiem w głębinę zupełnie pełnej butelki. Nie wróżyło mu to udanego wieczoru, ale dla Baśki było gwarantem, choć częściowo, rzetelnej informacji - Witaj, wiesz może, gdzie znajdę Białą Babkę? - zagadnęła, uśmiechając się równocześnie. Młody człowiek popatrzył na nią wzrokiem wyjątkowo starego spaniela i obdarzył przeciągłym westchnieniem. Uśmiech Baśki gasł równolegle do cichnącego dźwięku wydychanego powietrza. Chłopak jeszcze raz popatrzył na nią, jakby na coś czekał, a potem z apatyczną niechęcią machnął ręką. Zrezygnowany, butelką wskazał przed siebie i wrócił do studiowania odmętów bursztynowego płynu. Baśka podążyła we wskazanym kierunku. W wielobarwnej tłuszczy dostrzegła starą, przygarbioną kobietę, której twarz mogłaby przywodzić na myśl wyjątkowo wyschniętą rodzynkę, gdyby nie jej kolor, nie odbiegający od barwy lnianego płótna, uśmiechającą się szeroko bezzębnymi ustami. Spod kraciastej chusty, wyraźnie w trendzie letnim, wystawał długi, gruby jak przedramię marynarza, biały warkocz. Kobiecina otoczona tłumkiem tubylców pociągała od czasu do czasu z butelki i przytupywała nogą w rytm śpiewanej piosenki. Jako jedyna w grupie siedziała na krześle. Baśce udało się dotrzeć tylko do obrzeży zgromadzenia. Babka znajdowała się w samym środku, a mimo to wypatrzyła obcą. Jej, do tej pory, dość rozmyte spojrzenie stało się w jednej sekundzie ostre jak u polującego sokoła. Podniosła się powoli ze swojego krzesła i wsparła szponiastą dłoń na sękatym kosturze. Ludzie natychmiast poczęli się rozstępować, tworząc drogę dla staruchy, jakby automatyczną wobec niej bojaźń i szacunek wyssali z mlekiem matki. Babka szła w kierunku Baśki przez chwilę, która mogłaby śmiało pretendować do miana wieczności. Stanęła i mimo że była od dziewczyny wiele niższa, spojrzała na nią z góry. - Witaj Babko – Baśka skłoniła się lekko. - Ni jam ci brat, ni swat, a już na pewno nie babka – wysyczała Babka, nawet bez przesadnej domieszki jadu, ot tak z przyzwyczajenia z lekką nutą złośliwości, ale i tak osiągnęła piorunujący efekt - Po coś przylazła, nie widziała, że świnto !? Baśka odczuła nagle przemożną ochotę, by powiedzieć „przepraszam” i odejść najszybciej jak to możliwe. Dopiero wspomnienie dwunastogodzinnej podróży parowozem, który, umówmy się, nie należał do klasy exclusive, powstrzymało dziewczynę przed tym krokiem. - Babko... Pani – poprawiła natychmiast nietakt – podobno macie Wiedzę, przyszłam po nauki. Po porady. - W świnto przylazła, bezczelno dziołucha! O rady pyto! Czy jo wieszcza jezdym!? Nie jezdym! I czasu ni móm! A nawet jakby miała, nie dla psa kiełbasa, nie dla świni miód! Poszła won! - Odwróciła się i stukając laską wracała do swojego krzesła. Zanim osiągnęła cel, młodzieniec, który wcześniej wpatrywał się w bezdenną czeluść butelki, podbiegł do niej i nieśmiało zagrodził drogę. - Babko, choć słowo z nią zamienię. - Jo ci pedziała, ni jednygo słówka. - Babko, toż ona wianki poszła puszczać! - W jego oczach odbiła się rozpacz granicząca z obłędem – Wianki puszcza! - Wyciągnął ręce, jakby chciał złapać staruchę za poły, ale przyrodzony respekt, nakazał rękom zastygnąć w połowie drogi. Kobieta przystanęła i zmierzyła go wzrokiem. - A widzioł ty, kaj puszczała? Tam żodny nadziei lo panny ni ma. Bedzie, jako jo pedziała drzewi. -Babko, ja muszę. Nie zniosę życia bez niej! Babka, rozumie?! Nie zniosę! – Chwycił się dłońmi za jasną czuprynę i wykonał gest jakby chciał opaść na kolana. Zanim jednak to uczynił kij staruchy trafił go w goleń. - Ni słóweczka, ni spojrzynio ! Ino nie dotrzymosz, parchym obrośniesz, wszy ci pod skórę wlizóm, świżb ci przyrodzynie skrynci! A una... - tutaj zapatrzyła się w przestrzeń i głos jej zmienił się, przybierając nutę troski - Una ino grobowe deski oglóndać bedzie. Ino dym ze stosu pogrzebowego westchnie, kiej dech jóm opuści. Rozumisz?! - Młodzieniec patrzył na nią ogłupiały, szturchnęła go ponownie – Rozumisz?! - powtórzyła z naciskiem umieszczając we wzroku tyle mocy gromu, że niemożliwym było wyobrażenie sobie takiej jego ilości w spojrzeniu drobnej staruszki. Młodzieniec przygarbił się i odszedł, niczym pies z podkulonym ogonem, a kobieta, jakby nic się nie stało, powróciła na swoje krzesło, chwyciła niedopity trunek i pociągając mały łyk, uśmiechnęła się bezzębnymi ustami. Tupnęła dwa razy po czym zaintonowała:

Żebyś ty chmielu na tyczki nie lazł Nie robiłbyś ty z dzieweczek niewiast.

Po chwili wszyscy już śpiewali radosną piosenkę. Baśka zrozumiała, że tej nocy niczego już nie wskóra, więc postarała się wmieszać w tłum tubylców. Na początku autochtoni podchodzili do niej sceptycznie, wszak była obca, do tego Babka kazała jej się wynosić, zatem jej obecność była niepożądana, jednak w miarę jak butelki miodu krążyły z coraz większą częstotliwością, wzrastała tolerancja i sympatia mieszkańców. Gdy wygaszono stare paleniska, a dwaj bliźniacy z nabożnym skupieniem, na na co dzień jowialnych gębach nieszkodliwych osiłków, rozpalali żywy ogień, by wzniecić drugie ofiarne ognisko, co niektórzy wykazali się nawet pewną empatią, wspominając nieśmiało, że Babka jest bardzo wrażliwa na punkcie świąt, i że żal im Baśki. Przy trzecim, porannym ogniu, właściwie już wszyscy byli przyjaciółmi dziewczyny, choć prawdę mówiąc, trudno byłoby znaleźć dwóch z którymi można rozmawiać inaczej niż bełkocząc. Ten fenomen działania trunków zawsze zadziwiał Baśkę. Po odpowiedniej ilości napitku dogadywali się wszyscy, nawet ci na co dzień mówiący innymi językami, jednak wystarczyło mieć we krwi nieco mniej szlachetnej domieszki, by nie zrozumieć krajana. Jedyna osoba, wystarczająco trzeźwa, by racjonalnie ogarniać rzeczywistość, czyli żyżec, odpalił wiekowy paramobil i gestem zaprosił Babkę do środka. Starucha z lubością rozsiadła się we wnętrzu. Chwilę po odjeździe maszyny, Baśka ruszyła drogą, którą pojechał pojazd, przeklinając z cicha. Rozpoczynając tę, o jedną za dużo, butelkę miodu zupełnie zignorowała fakt, że szeptuchy zwykle mieszkają za wioską i jeśli chce spotkać babę rano, musi tam dotrzeć, a wszechogarniająca senność nie była w podróży pożądanym kompanem. Powłócząc nogami mijała grupę panien. Jedna z nich, tak chuda i blada, że z pewnością zrobiłaby karierę udając śmiertnicę, pochlipywała z cicha. - … nawet nie spojrzał, tylko popijał miód – użalała się – Kpił ze mnie. Oszukał! To przez to że jestem taka gruba! - rozpaczała na głos, uzyskując nieśmiałe zaprzeczenia przyjaciółek. Baśka spojrzała na nią zaskoczona. Nawet przez lekką lnianą sukienkę było widać żebra. Kości policzkowe dziewczyny niemal przebijały się przez cienką, szarą skórę, a włosy umęczone brakiem pokarmu zwisały w smętnych strąkach. Baśka przyjrzała się jej jeszcze raz usiłując zestawić to co słyszała z obrazem i odnaleźć źródło wewnętrznego dysonansu, ale alkoholowe zaćmienie znieczuliło zmysły, więc tylko machnęła ręką i ruszyła drogą, na której jeszcze unosił się kurz wzniecony przez paramobil. Grzmiący, dudniący w głowie milionami młotów tłukących o czaszkę ryk, wyrwał dziewczynę z sennego odrętwienia. Ostre słońce gwałtem wdarło się pod powieki, sztyletami promieni informując o swojej, wysokiej pozycji na nieboskłonie. Baśka niezgrabnie wygramoliła się z przydrożnej trawy, równocześnie usiłując zapanować nad falą mdłości. Spojrzała na drogę, w kierunku, z którego dochodził drażniący odgłos. Niemal frunąc nad nierównościami traktu, z nieprzyzwoitą prędkością i hałasem, gnał jednośladowy parocykl. Urządzenia te były stosunkowo nowym wynalazkiem, jednak zdążyły okryć się złą sławą. Jeździli nimi głównie wielbiciele wysokiego poziomu adrenaliny, często pozostawiając swój ślad na publicznych drogach. Konkretniej rzecz ujmując, wiele śladów, w postaci fragmentów rąk, nóg, bądź wnętrzności, rozbryzganych teatralnie, po bliskim kontakcie pędzącej maszyny z zupełnie statycznym drzewem. Dodatkowo, by osiągnąć odpowiednią moc, sprężano parę do niewyobrażalnego poziomu i wtłaczano, w absurdalnie małą kubaturę baku. Czasami pojemnik na parę wybuchał z hukiem. Efekt końcowy był dokładnie taki sam, jak podczas bliskich spotkań z drzewami. Niektórzy kierowcy dwuśladowych maszyn naklejali sobie nalepki głoszące „Patrz w lusterka, paracykle są wszędzie” , stanowiło to swoiste ostrzeżenie, by zwolnić lub skręcić, gdy jadący jednoślad wyraźnie gotował się do wybuchu, tudzież slalomem omijać zalegające drogi szczątki. Do tego paracykle ryczały niczym stada rozbuchanych turów, budząc dzieci i powodując, że krowy traciły mleko. Dziś maszyna sprawiła, że Baśka straciła dobre samopoczucie, choć, mówiąc szczerze, miała na nie niewielkie szanse. Droga była malownicza; polny trakt z zieloną wstęgą trawy pośrodku, z boków porośnięty starodrzewem lip i buków. Rowy, niegdyś służące melioracji pól, dziś zarosły sowicie mieszanką różnorakich traw, które zapewniły Baśce tej nocy dość przyjemnie lokum. Drugim przymiotnikiem, po malownicza, jaki narzucał się, by opisać drogę i jaki przyszedł dziewczynie do głowy, było słowo pusta, a nawet zupełnie pusta, bez choćby śladu zabudowań. Baśka przypomniała sobie niejasno, jak senność brała górę nad determinacją, każącą jej dotrzeć o domu szeptuchy i jak w końcu, w porozumieniu z wypitym miodem, zmusiła ją by zalec w wyjątkowo zachęcająco wyglądających mchach i trawach. Niestety pamięć milczała uparcie w kwestii kierunku z którego dziewczyna przyszła. Wytężyła całe jej pokłady, przywracając mgliste obrazy wspólnych śpiewów z mieszkańcami wioski i krążących butelek przeróżnych napojów. Mnóstwo osób zostało jej serdecznymi przyjaciółmi, choć pamięć milczała również w kwestii ich imion. Przypomniała sobie grupę dziewcząt i ich dziwną rozmowę, jak również odjeżdżający paramobil, uwożący cel jej podróży, czyli Białą Babkę w nieznane. Tylko kierunek wciąż pozostawał nieznany. Niespodziewanie trakt, który stał się przyczyną zmartwień, przyniósł też rozwiązanie. Majacząc niewyraźnie w południowym słońcu, z pyłu wznieconego przez parocykl, wyłoniła się przygarbiona, niewielka postać. Koszyk zawieszony na zgięciu łokcia wyraźnie ciążył, co jednak nie przeszkadzało postaci wygrażać drugą ręką w kierunku odjeżdżającego pojazdu. Baśka zrozumiała, kto idzie, w momencie, gdy zorientowała się, że twarz i włosy zbliżającej są zupełnie białe. Wyszła na środek drogi czekając, aż kobieta zbliży się do niej. - Witaj ponownie – zaczęła, gdy Biała Babka podeszła na odległość odpowiednią, by wypowiedzieć przywitanie, nie podnosząc niepotrzebnie głosu. - Uparto kiej koza. - Babka skrzywiła się z niesmakiem – Czy jo jinzykim inszym godóm niźli ty pojmujesz? Toć ci kozała iść do czorta. - Babko... – jedno spojrzenie staruchy, przypomniało Baśce o panujących zasadach sawuar vivr – Pani, jechałam szmat dogi, by panią spotkać. Choć kilka słów zamienić. - Z łowcamy nie po drodze mi godać. - Skąd wiesz... pani wie? - Dziewczyna wytrzeszczyła oczy na szeptuchę. - Toć ci upirze knykcie na szyi śram zostawiły. Żywoś, czyliś upira ubiła. A jakeś ubiła, to z cechu do ciebe przyśli. A mnie z łowcamy godać nie po drodze. Każde tałatajstwo za tobóm będzie lazło. Braknie mi tylko takie kukułcze jajo pod dach se brać.- Baśka odruchowo dotknęła delikatnych nierówności ciągnących się od połowy szyi z prawej strony, aż do obojczyka. Wydawało jej się, że blizny są prawie niewidoczne, a już na pewno nie na tyle, by rozpoznać po nich, czyje łapy były ich przyczyną. Babka przyglądała jej się obserwując każde drgnienie ciała. Oczy prześwietlały dziewczynę, docierając tam, gdzie nikt inny by nie trafił. Celując w samo sedno. Baśka zrozumiała, że starucha ma bystry wzrok i bynajmniej nie chodziło o fizyczny aspekt widzenia. Wzięła głęboki oddech i zaciskając pięści w determinacji zdecydowała się na prawdę, nagą i całą. - Jestem łowcą, ale ciągle czuję brak... czegoś... Usłyszałam o pani i pomyślałam, że może... może... Znajdę... to... coś... To więcej – Popatrzyła na staruszkę, która milcząc przyglądała jej się wciąż z niezmienionym wyrazem twarzy. Trwało to tak długo, że Baśka doszła do wniosku, iż właśnie poniosła klęskę. Spuściła głowę i już miała zacząć się żegnać, gdy Babka odezwała się. Mówiła niespiesznie, z ociąganiem, ważąc każde słowo. - Duszno choroba na cie przyszła. Ni ma rady ino szukać trza, coś zgubiła. Pódźmy, zobaczym, kiej tyn kawołeczek duszy się podzioł, co ci go zbraknie. - Baśka uśmiechnęła się szeroko i ruszyła za staruszką, pewna, że teraz wszystko potoczy się po jej myśli. Babka odwróciła się do niej i wyciągnęłą w stronę dziewczyny koszyk. - Nieś. Młodymu zawsze sładni. - Baśka chwyciła pałąk, wypełnionego ziołami i jagodami, kosza i poszły drogą. Chałupa, to było najbardziej odpowiednie miano dla budynku, który był siedliskiem szeptuchy. To oczywiste, że babce, traktującej poważnie swe stanowisko, nie przystoi mieszkać w pięknym zadbanym domu. Jednak ta musiała swoje powinności traktować z wyjątkową estymą. Dach zapadał się w kilku miejscach, a w jednym ział poważną dziurą. Gliniane mury powyszczerbiane tu i ówdzie stanowiły doskonałe siedlisko dla ptactwa, uwijającego się teraz gromadnie wokół swojego piszczącego i poświstującego potomstwa. Ogólnie, całość wyglądała jakby ktoś zasadził chacie porządną sójkę w bok, a ta zwinęła się w proteście. Front porastały chaszcze piołunów, ostów i mniejszych pokrzyw i tylko wydeptana ścieżka i cienka stróżka dymu z komina świadczyły, że ktoś nadal tu mieszka. Babka nie oglądając się na swego gościa podreptała do wnętrza. Chata przywitała kobiety chłodem, przyjemnym po panującym na zewnątrz południowym skwarze. Było nadzwyczaj czysto i schludnie. Ciemna podłoga, zbita z surowych desek pachniała igliwiem. Wielki stół przykryto jutowym obrusem, który jednak nie wyglądał jak rzucony na blat worek, ale jak małe, utkane dzięło sztuki. Olbrzymi piec oblegały gromadnie warkocze różnorakich ziół. - No, postow koszyk i do roboty, dziołucha, do roboty! – Babka krzątała się po pomieszczeniu, przeglądając z zadowoleniem kąty. Podała Baśce kubek z białą, gęstą cieczą. - Mliko siadłe, pómoże na twojóm głowe. Ino zimne pij. Baśka wzdrygnęła się ze wstrętem, nienawidziła szczerze zsiadłego mleka, ale nie śmiała zaprotestować. Babka patrzyła wzrokiem zadowolonego kota, jak dziewczyna pochłania zawartość kubka. - No, to tero ci co pokożę. Ino munke dej z ty skrzyni- wskazała zbity z nienajlepszego rodzaju sklejki, prosty mebel z wiekiem. Zaskoczona Baśka bez słowa wykonała polecenie. Babka tymczasem mieszała coś przy kuchni. Gdy dziewczyna postawiła na stole worek, starucha nalała do misy szarawej gęstej cieczy, pachnącej trochę jak tani jabłecznik. - Chlib robić umisz? - Chleb? - No co tak gały wybałuszyła? Chlib, chlib! - N.. nie... - Widzisz, a każdo powinna umić chlib zrobić. No nic, naumisz się piorunym. - Starucha wyszczerzyła się w bezzębnym uśmiechu, tym szerszym im większa konsternacja malowała się na twarzy dziewczyny. Promień słońca wpadł przez okno i zaplątał się we włosach Danki. Dziewczyna była tak chuda, że można by wysnuć wniosek, że prześwietlił ją na wylot, gdyby nie było to absolutnie niemożliwym. Okryta wełnianym kocem drżała z zimna w czerwcowym upale. Po sinobladych, zapadniętych policzkach toczyły się łzy, jak ostatni relikt życia na martwym obszarze. Dziewczyna płacząc wpatrywała się w lustro. W pewnej chwili ze złością chwyciła talerz z nietkniętym posiłkiem. Pobiegła z nim schodami wprost do kuchni i z hukiem postawiła na blacie. - Nie utuczysz mnie! - wrzasnęła do zaskoczonej matki. - Skarbie, przecież... - Co, przecież?! Chcesz, żebym była grubą świnią! Nie martw się, już i tak jestem obrzydliwa, nikt nawet nie chce na mnie spojrzeć! - wykrzykując ostatnie słowa, wybuchnęła głośnym szlochem i pobiegła

— koniec bezpłatnego podglądu —